CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 22 d'octòbre

Actualitats

Divendres, 3 de març de 2017, 03h00 Sciéncia

Demostrada l’existéncia de las ondas gravitacionalas


Comentaris 3 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (7 vòtes)
carregant En cargar


Ja o aviá afirmat Albert Einstein: las ondas gravitacionalas existisson. Mas fins uèi lo jorn la fisica o aviá pas pogut demostrar. Una còla de fisicians de l’Universitat de Basel (Soïssa) las a pogut mesurar per primièr còp. Èran las ondas que i aguèt dins l’Univèrs mai ancian. Per ansin, çò dison los scientifics, aqueste èra plan turbulent.
 
Après lor descobèrta en 2015 al Laboratòri d’Ondas Gravitacionalas (LIGO), ara  una còla de scientifics las a pogut mesurar. Son una sòrta d’ondas desparièras de totas las autras. Se fan mai pichonas e puèi se fan mai amplas a travèrs del continuum de l’espaci-temps, çò es que destòrçon la geometria de lor pròpri espaci.
 
E mai totes los còrses amb acceleracion ajan d’ondas gravitacionalas, aquestas solament se pòdon mesurar quand lor massa es plan granda, coma es lo cas dels traucs negres o de las supernòvas. Aital, balhan d’informacions suls los mai grands faches astrofísics e tanben sus la formacion de l’Univèrs.
 
Es estada una còla dirigida per Stephan Antusch, de l’Universitat de Basel, que n’a pogut far l’estudi. Pendent aqueste, las an pogut trobar en mièg d’un espèctre de frequéncias fòrça naut. E an pogut descobrir qu’èran las ondas que i aviá en l’Univèrs mai ancian. En aquela epòca —fa mai de 15 000 milions d’ans—, èra fòrça pichon, caud e dens. Coma un balon de fotbòl.
 
 
Un Univèrs pichon mas turbulent
 
“L’Univèrs mai ancian èra fach d’ondas gravitacionalas. Èra un luòc fòrça pichon e tanben plan turbulent —çò diguèt Antusch—. Aquò se debanèt pauc après lo Big Bang. La cosmologia d’uèi lo jorn afirma qu’en aquela epòca l’Univèrs èra fach d’una sòrta de particula apelada inflaton. Aqueste èra un element fòrça complèxe”.
 
Se sap doncas que l’inflaton fluctuava e qu’aviá de caracteristicas fòrça especialas. Aital, oscillava dins las divèrsas regions de l’espaci. Aquestas son nomenadas oscillons e solament se pòdon imaginar amb l’ajuda de las ondas gravitacionalas.
 
“Fa fòrça temps que los oscilons an desaparegut —çò afirmèt Antusch—. Mas las ondas gravitacionalas qu’aquestes an emesas encara son omnipresentas dins tot l’Univèrs. Nosautres las podèm ara utilizar per estudiar lo temps passat plan melhor qu’abans”.
 
Après far servir divèrsas simulacions numericas, la còla de fisicians de L’Universitat de Basel a pogut ara calcular las mesuras del senhal d’un oscillon. Forman un pic fòrça prononciat dins l’espèctre de las ondas gravitacionalas.  (Legissètz la seguida)
 
 
 


Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l'article entièr aicí.
 


abonar los amics de Jornalet
 
 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

4 de març 12.43h

Apassionant, gran descobriment.
Ara esperem que no passi com d'altres: la radioactivitat, l'energia nuclear, o la genètica.
Posem seny.
Visca la Terra...lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

4 de març 08.23h

E la gravitacion es una lei terribla, qu'atrai tota la moneda e las riquesas del mond dins de mans de mens en mens nombrosas…


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

3 de març 22.54h

l'Univers amb las ondas gravitacionals era e son plan turbulentas. La terra encara es turbulenta de trop, las persones tamben pateissen força las turbulèncias de las ondas gravitacionals, sustot quan han perdut la feina e se troban sense res. Es atal, las ondas gravitacionals existisson de fa molt de temps, e los cacauets de las bombas atòmicas que foten unas turbulències qu'es sentes de l'altra part de l'Univers .


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

Tresmudar un problèma politic en un problèma d’òrdre public

Dempuèi longtemps l’estat espanhòl refusa de resòlver politicament lo problèma politic que ten en Catalonha. Ara, après l’enòrma indignacion ciutadana ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 10
  • sol Aush 10
  • sol Bordèu 10
  • sol Briançon 14
  • sol Caors 8
  • sol Carcassona 12
  • sol Clarmont-Ferrand 9
  • sol Confolent 11
  • sol Gap 11
  • sol La Canau 10
  • sol La Gàrdia 22
  • sol Limòtges 9
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18
  • sol Lo Puèi de Velai 10
  • sol Marselha 19
  • sol Montpelhièr 15
  • sol Naut Aran 10
  • sol Niça 21
  • sol Nimes 15
  • sol Pau 11
  • sol Peireguers 9
  • sol Rodés 10
  • sol Tolon 9
  • sol Tolosa 11
  • sol Valença 12

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Auchan. © Remèsi Firmin

    L'occitan per carrièras (concors de prima 2014)

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • Quilha deth Haro en Les (Val d'Aran) ©Maria Vergés

    Quilha deth Haro en Les (Val d'Aran)

  • © Zep Armentano

    XI prèmis Gaudí de l'Acadèmia Catalana del Cinèma

  • Grépia de l'Ostal Sirventés (Cercle occitan del país de Carcassona). © Mirelha Braç

    Concors de Nadal de Jornalet: Cossí se passan las Calendas en cò vòstre?

  • Per camins sus a comuna de Pelha, marcai d'occitan en toponimia e vista sus a Baia dals àngels (Aquer d'Ongran)

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • X. Moral

    Manifestacion "Er aranés, era nòsta identitat". Vielha 24 de març 2018

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • © Asalaís Moniguet

    Montpelhièr la lengadociana

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • Mauberme. © Xavi Gutiérrez Riu

    Ivèrn en Aran

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Magalí Barceló

    Santa Gabèla: quatrena fèsta del fogal rural La Gabèla

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Que pensas de las senténcias de 9 a 13 ans de preson contra los nòu nauts representants independentistas catalanas?


5%



4%



91%



0%




Vots 103 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)