CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 15 d'octòbre

Actualitats

Dimenge, 9 d'abril de 2017, 03h00 Politica,Lenga

Gasconha > Val d'Aran

Ara fa 5 ans. Pas de prioritat per l'aranés en Aran

Lo Tribunal Constitucional espanhòl manten en suspens la Lei de l'occitan, aranés en Aran


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (2 vòtes)
carregant En cargar




Lo Tribunal Constitucional espanhòl a decidit de manténer en suspens la Lei de l'occitan, aranés en Aran, qu'aplica l'oficialitat de la lenga occitana dins la comunitat autonòma de Catalonha e n'establís la condicion de lenga prioritària en Val d'Aran, com es estat publicat dins lo Document Oficial de la Generalitat de Catalonha (DOGC) del 2 de genièr passat. Lo tèxt remembra que lo Tribunal Constitucional "a acordat de manténer en suspension los articles 2.3, 5.4, 7 e 6.5 que parlan de la prioritat de l'usatge de l'aranés per rapòrt al castelhan e al catalan en Val d'Aran". La decision del Tribunal Constitucional seguís un apèl presentat pel govèrn de l'Estat espanhòl en julhet de 2011.


aran, aranés, occitan

Los panèls de l'Estat son dins las tres lengas oficialas en Val d'Aran





Etiquetas
5 ans

Los articles en apèl, e en suspension, establisson que l'occitan es "la lenga d'usatge prioritari dins totas las institucions d'Aran, mai que mai al Conselh Generau d'Aran, dins l'Administracion locala e los organismes que i son restacats, dins los mèdias publics, dins l'ensenhament e dins la toponimia". Segon aqueles articles, cal que l'occitan aranés siá la lenga "prioritària" de la Generalitat e de l'Administracion de l'Estat espanhòl dins la Val, a totes los nivèls.

Alavetz, la Conselheria d'ensenhament de la Generalitat de Catalonha poirà pas metre en practica la nòrma autonomica. Pasmens, la Generalitat afirma que, emai sián conscients de l'apèl del Govèrn espanhòl, aplicaràn ça que la l'usatge "prioritari" de l'occitan immediatament.

La Lei de l'occitan, aranés en Aran foguèt aprovada mercés als vòts de CiU, PSC, ERC e ICV-EUiA; PP e Ciutadans votèron contra perque la considèran anticonstitucionala. Après l'aprobacion, lo Govèrn de l'Estat espanhòl considerèt que: "Per çò que tòca las competéncias, e d'acòrd amb l'article 3.1 de la Constitucion, lo castelhan es la lenga oficiala de l'Estat e totes los Espanhòls an lo dever de la conéisser e lo drech de l'emplegar. Quant a las autras lengas d'Espanha, lo paragraf 2 ditz que seràn tanben oficialas dins las lors Comunitats Autonòmas respectivas. Pasmens, la nòrma es contrària a la Constitucion pel fach de declarar lo caractèr prioritari de l'occitan aranés".

Lo Govèrn espanhòl soslinhèt que "una Lei de la Comunitat Autonòma de Catalonha pòt pas regular l'usatge de las lengas cooficialas de l'Administracion Generala de l'Estat dins l'instruccion de las siás proceduras administrativas". E remembrèt que "la jurisprudéncia del Tribunal Constitucional a ja declarat anticonstitucional aquel caractèr prioritari de l'emplec de la lenga cooficiala". Alavetz, tot indica qu'aquel Tribunal farà tombar l'usatge "prioritari" de l'aranés dins la Lei, lo sol aspècte temporàriament en suspens.

Lo Sindic d'Aran, Carlos Barrera, manifestèt la siá indignacion pel fach que lo Tribunal Constitucional admetèsse l'apèl del govèrn d'alavetz e afirmèt que lo biais de far del Partit Socialista (PSOE) èra "patetic". Barrera expliquèt que compren pas l'atac permanent del PSOE a Catalonha e a la siá identitat, e mai considère qu'es una novèla "mesa en scèna" electorala. "Tota ataca contra l'identitat catalana es quicòm de rendable pel rèsta d'Espanha, mas se pòt pas negar la realitat qu'es l'identitat occitana", çò-diguèt lo Sindic. "Primièr comencèron las atacas a l'Estatut, après las atacas al catalan e ara es lo torn de l'ataca a l'usatge prioritari de l'aranés. Comprenèm pas aquelas atacas constantas", apondèt Barrera. Lo Sindic remembrèt de mai qu'aquel apèl es contrari a l'escomesa per la pluralitat lingüistica e identitària que lo Govèrn espanhòl demostrèt en signar la Carta Europèa de las Lengas Minoritàrias en 2001.

Del sieu costat, lo secretari general d'Unitat d'Aran (UA) e ex-Sindic d'Aran, Francés Boya, diguèt que l'admission de l'apèl es consequéncia de la senténcia sus l'Estatut venguda de l'apèl del Partit Popular (PP). Boya remembrava que la senténcia sus l'Estatut metiá ja en question qu'una lenga, dins aquel cas, lo catalan, foguèsse declarada "d'usatge prioritari" dins una comunitat autonòma. L'èx-Sindic renovelèt tanplan "l'engatjament d'UA per que l'aranés siá la lenga troncala e veïculara de l'administracion publica e de l'escòla, e que siá mai presenta dins los mèdias en Aran, de la meteissa faiçon que lo catalan en Catalonha". "Volèm sonque garantir la normalitat qu'afècta l'aranés coma lenga pròpria e cooficiala d'Aran e tanben de Catalonha", apondèt. Per consequent, Boya diguèt que demandaràn a la Generalitat e al Conselh Generau d'Aran que fagan apèl a tot çò que cal per assegurar aquela normalitat.

La lenga occitana es oficiala en Catalonha dempuèi 2006 mercés a l'aprobacion del darrièr Estatut d'autonomia. La Lei de l'occitan, aranés en Aran, aprobada al Parlament de Catalonha lo 22 de setembre de 2010, n'aplica l'oficialitat e ne determina lo caractèr prioritari en Aran. Mas aqueste usatge prioritari es, pel moment, metut en suspens pel Tribunal Constitucional espanhòl.


abonar los amics de Jornalet







 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

10 d'abril 21.51h

La Generalitat ajuda a l'occitan d'Aran, lo constitucional castelhan pinta pas res.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 12
  • sol Aush 12
  • sol Bordèu 13
  • sol Briançon 12
  • sol Caors 13
  • sol Carcassona 13
  • sol Clarmont-Ferrand 11
  • sol Confolent 13
  • sol Gap 12
  • sol La Canau 13
  • sol La Gàrdia 19
  • sol Limòtges 10
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 16
  • sol Lo Puèi de Velai 10
  • sol Marselha 17
  • sol Montpelhièr 15
  • sol Naut Aran 10
  • sol Niça 19
  • sol Nimes 16
  • sol Pau 12
  • sol Peireguers 12
  • sol Rodés 12
  • sol Tolon 12
  • sol Tolosa 11
  • sol Valença 13

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Auribeu de Sianha

  • Irissa: prumèra edicion dera corsa populara de BTT

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • Canejan. Era plaça. © Xavi Gutiérrez Riu

    Val de Toran (Aran)

  • © Hug de la Rosa

    Era vila de Les (Aran) a hestejat era declaracion de patrimòni dera umanitat des hèstes deth huec

  • © Laurenç Revèst

    A Gavotina marítima: O Castelar vielh, e faishe sota A Pena e vista de Sant Bernat de Castelar

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • Cap a las fonts autas d'Arièja. © Franc Bardòu

    Savartés. Cap a las fonts autas d'Arièja

  • Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012. © Cecília Hautefeuille

    Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012

  • Senhaletica bilenga: las charrièras de Vèina (País de Buech). © Laurenç Revèst

    Senhaletica bilenga de las charrièras de Vèina (País de Buech)

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • Arremassada de signatures pera independéncia. ANC Val d'Aran, Vielha 11-12 de gèr 2014

  • Clarençac, 40en anniversari dau club taurin Paul Ricard "L'Escapaire" (07/06/2015): rossetalha, abrivada e bandida en cèucle dins lei dogas

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • la passejada dins la ciutat mondina en estiu. © Clamenç (5 ans)

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)