CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 23 de març

Actualitats

Diluns, 10 d'abril de 2017, 03h00 Societat,Politica,Istòria

Guiana > Roergue > Bacin de la Sala

Ara fa 5 ans. 50 ans dels carbonièrs de La Sala

Una cauma metèt en evidéncia lo comportament colonial de França envèrs Occitània


Comentaris 6 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (1 vòte)
carregant En cargar




Aqueste ivèrn que venèm de quitar son passats los 50 ans de la cauma dels carbonièrs de La Sala, un eveniment istoric fondamental pel reviscolament nacional occitan qu'anèt mai enlà dels limits d’una simpla protèsta de caractèr professional. L’origina del conflicte la cal cercar en 1960, quand lo president francés Charles de Gaulle comencèt un procès de reconversion e de desacceleracion de l'indústria francesa del carbon davant la dubertura del mercat francés a las importacions de carbon american e de petròli arabi. Lo carbon francés, e l’occitan de rebucada, èra pas pro competitiu e caliá afrontar una dura reconversion d’un sector que donava d'emplec a de milièrs de minaires.


carbonièrs de la sala

Los carbonièrs de La Sala





Etiquetas
5 ans

Las primièras mesuras, licenciaments e transferiments de trabalhadors aluquèron las protèstas dins los bacins carbonífèrs de Roergue, mai que mai dins de vilas coma La Sala ont, lo 24 de novembre de 1961, mai de 5000 personas manifestèron. La marcha èra lo preludi de la cauma que comencèt lo 19 de decembre, quand qualques desenats de minaires s’embarrèron dins las galariás carbonifèras. La cauma, convocada pels sindicats de raiç francesa, comptèt sul pic amb lo sosten actiu de la populacion locala e las simpatias de fòrça sectors de la populacion de la Republica Francesa, dels mèdias e quitament d’una partida de la Glèisa catolica, ben talament que lo jorn de Nadal de 1961 se diguèt una messa dins las minas pels caumaires. 

La protèsta se radicalizèt, qualques enfants de minaires comencèron una cauma de la fam en sosten e tot Roergue decretèt la cauma generala coma gèst de solidaritat amb los minaires enclauses, çò que menèt la talhada de las principalas rotas. Fin finala, jos una fòrta pression, lo Ministèri de l’Indústria arribèt a un acòrdi amb los caumaires, qu'acabèron la protèsta lo 20 de febrièr de 1962. La cauma dels minaires aviá durat dos meses que desvelhèron tot lo país. S'atenguèron qualques acòrdis mas pas un cambiament substancial de la politica industriala. Per contra, la cauma aguèt de consequéncias transcendentalas per Occitània e per l’occitanisme.

Dins aquel sens, lo viu interès dels partits franceses d’esquèrra per aquela causa s'esfumèt dins la mesura que la cauma metiá en evidéncia lo comportament colonial de França envèrs Occitània. Cada jorn que passava, fòrça occitans comprenián que lo conflicte aviá, tanplan, una dimension politica relativa al tractament que París donava a las regions, justament en un moment istoric ont fòrça païses d’Africa e Asia atenhián l'independéncia. D’aicí a prepausar un novèl modèl d’Estat i aviá qu'un pas. La cauma de La Sala representèt l'espelida de la consciéncia occitana dins una granda partida de la populacion del país.

Un factor clau de la cauma accelerèt aquel cambiament dins las consciéncias: l’usatge majoritari de la lenga occitana de la part dels minaires. Lo fach que las cançons e las afichas de protèsta foguèsson en occitan joguèt un ròtle important dins aquela revelhada nacionala. Pauc a pauc, fòrça gents comprenguèron que dins aquel conflicte i aviá quicòm mai qu'una protèsta professionala. Lo conflicte minièr èra la poncha d’un iceberg grandàs qu'èra estat amagat pendent fòrça sègles. A París s'avisèron tanben de tot aquò e per aquela rason las simpatias inicialas dels mèdias e dels partits d’esquèrra s'esfumèron, sustot quand qualques unes comencèron a emplegar de concèptes inedits coma “descolonizacion interiora”.

Aquel occitanisme emergent mas desmantelat foguèt reculhit inicialament per l’Institut d’Estudis Occitans (IEO). Pauc de temps après, a Narbona se creèt lo Comitat Occitan d’Estudis e Accion (COEA), nòvela organizacion activista menada per Robèrt Lafont. Lo COEA patiguèt una fòrta influéncia dels procèsses descolonizaires e se placèt sus de posicions plan d'esquèrra. L’an 1968, en plen periòde de revòltas d'estudiants, l’occitanisme madurèt politicament e tres ans après lo COEA se dissolguèt per far nàisser Lucha Occitana, un movement politic mens internacionalista e que jonhiá la lucha sociala a la lucha autonomista.

Amb lo sosten de Lucha Occitana, Robèrt Lafont ensagèt se presentar a las eleccions presidencialas de 1974, mas la siá candidatura foguèt pas validada pel Conselh Constitucional de França. D’aquela campanha entrepachada ne nasquèt una organizacion transversala, apelada Volèm Viure al País (VVAP). Malgrat que Lucha Occitana aguèt pas una vida fòrça longa e se dividiguèt lèu en divèrses grops, aquela organizacion portèt la rompedura definitiva amb un occitanisme ancian de caractèr cultural e isolacionista incarnat, sustot, dins lo movement del Felibritge. Los faches de la Sala impliquèron una modernizacion de l’occitanisme, la presa de consciéncia d’un larg sector de la societat occitana e la compreneson que la defensa del país occitan es pas solament una question culturala, mas tanben economica, politica e administrativa. 

Mièg sègle puèi, la memòria collectiva occitana manten viu lo remembre de la revòlta de La Sala. Son fòrça las expressions literàrias, musicalas o artisticas que ne fan referéncia. Un dels libres mai coneguts sus aquela question se publiquèt en 1975 per Vent Terral. L’òbra, entitolada Decazeville. Los carbonièrs de La Sala, amassa de tèxtes de Joan Bodon, Sèrgi Mallet, Andrieu Pradpèl e Ives Roqueta. Fòrça cançons actualas ne fan tanplan referéncia e mai recentament, a l’escasença del 50n anniversari dels faches, s’es donada la primièra de l’espectacle “Brasero”, creat e desvolopat per l’associacion Mescladís. Aquel espectacle es estat protagonizat per d'artistas locals de Roergue e recupèra de cançons e de tèxtes ligats a aqueles faches.

abonar los amics de Jornalet





publicitat



Comentaris

11 d'abril 23.30h


Perdonats per la falta:

Cal recordar los nostres herois, perque atal moren jamai.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

11 d'abril 23.29h

Cal recordar los mostres herois, perque atal moren jamai.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

11 d'abril 19.26h

#3 Te'en fagues pas. Deu èsser tamben d'aqueles que vòlon manténer Fessenheim per aver pas de problèmas de manca de trabalh. Quand la centrala aurà petat e que serem mòrts totes, efectivament aurem pas pus de problèma de manca de tabalh.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

11 d'abril 00.51h

#1 "per de rasons nuclearis que l'atoma produtz d'energia sensa polluar et sensa metre en dangier la santat dei travalhaires."

Mas quinas conariás encara ... !


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

10 d'abril 14.34h

Joan Bodon escriguèt : "Los carbonièrs de La Sala, Occitans sens o saber, cantan l'Internacionala"...
Tot es dich : los carbonièrs sabián pas qu'èran occitans e cantavan en francés ( jos l'aflat de la CGT).

Alara òc, vertat, i aguèt aquela pertocanta bandieròla en occitan que disiá : "Nos daissarem pas tòrcer".
Mas enfin, doás personas per la téner e una autra per la prene en fòto, aquò fa pas una revòlta nacionalista occitanista.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

10 d'abril 03.50h

per de qué se barrèron lei minas ? per de rasons nuclearis que l'atoma produtz d'energia sensa polluar et sensa metre en dangier la santat dei travalhaires. ne sabi quauquaren que mon paire grand moriguèt jove de silicosi contractada dins la mina de carbon de Brassac (Pueg de Doma) ; mina que poguèri visitar en 1950 quand fonccionava e davant lei condicions de trabalh podi dire que barrar una mina siguèt un gros progrès e vesi pas perqué faudriá festejar aquesta cauma e supausar de pres... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

Restituir la dignitat

Dissabte passat, fasiá 775 ans qu’aviá agut luòc la tragèdia de Montsegur. Amb l’extermini del darrièr nuclèu de resisténcia catara e lo cremament ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13 6
  • sol Aush 15 4
  • nuvols Bordèu 10 -1
  • sol Briançon 6 -6
  • sol Caors 14 0
  • sol Carcassona 14 2
  • pluja Clarmont-Ferrand 11 5
  • pluja Confolent 9 5
  • sol Gap 14 0
  • nuvols La Canau 13 6
  • sol La Gàrdia 22 9
  • nuvols La Torre de Pèlitz 16 4
  • pluja Limòtges 9 5
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18 6
  • sol Lo Puèi de Velai 16 4
  • nuvols Marselha 18 6
  • nuvols Montpelhièr 17 8
  • nuvols Naut Aran 12 2
  • sol Niça 14 0
  • nuvols Nimes 19 5
  • nuvols Pau 15 5
  • pluja Peireguers 19 5
  • pluja Rodés 17 3
  • nuvols Tolon 17 3
  • sol Tolosa 19 5
  • pluja Valença 10 -1

giny

giny

giny

Vidèos

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Entrevista

"A l'ora d'ara es impossible de prene lo fusilh"

Jann-Marc Rouillan fondador d'Action Dirècta, collaborador del MIL e ara escrivan

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais



publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Hug de la Rosa

    Manifestacion "Er aranés, era nòsta identitat". Vielha 24 de març 2018

  • © Zep Armentano

    XI prèmis Gaudí de l'Acadèmia Catalana del Cinèma

  • © Laurenç Revèst

    Bessas (Bas Vivarés)

  • 80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars). ©  Artusa Garavan

    80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars)

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • Carnaval de Limós. © Franc Bardòu

    Carnaval de Limós 2013

  • Carnaval e fèsta per l'anniversari de la naissença de Jausep Garibaldi a Niça

  • Jana e Roger Andreu Vidal

    Concors de preseps de Jornalet 2017

  • © CD

    Escòla Calandreta dau Mas. Drap (País Niçard)

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • © Laurenç Revèst

    Vista de Nimes, lengadociana per l'istòria, provençala per lo dialècte

  • Sud Tolosan. © Franc Bardòu

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • © Laurenç Revèst

    La botiga de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • © Laurenç Revèst

    Val de la Tiniá

  • © Celèsta Toion

    La plaja espaci de libertat? D'expression?

  • Arremassada de signatures pera independéncia. ANC Val d'Aran, Vielha 11-12 de gèr 2014

  • Cap a las fonts autas d'Arièja. © Franc Bardòu

    Savartés. Cap a las fonts autas d'Arièja

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL2 300x250: Cultura Conselh Aran

giny

Sondatge

Creses que la memòria istorica es importanta?


93%



5%



2%




Vots 126 vòtes

comentaris 2

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)