CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 20 d'octòbre

Actualitats

Divendres, 23 de junh de 2017, 03h00 Sciéncia,Istòria

La piramida mai anciana d’America


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (5 vòtes)
carregant En cargar


Los arqueològs americans tornan èsser estonats. Huaca Prieta, una de las piramidas mai ancianas de tot lo continent american èra estada bastida fa 7800 ans.  Aquò es çò que pensavan. Ara an trobat  una pròva materiala d’ocupacion umana del luòc de fa 15 000 ans. Es aital la confirmacion d’un dels sits arqueologics amb preséncia umana mai anciana de tota America.
 
La piramida de Huaca Prieta, a 600 quilomètres de Lima, en Peró, forma una tras qu’ordinària montanha de depaus de tèrra uèi lo jorn que foguèt una estructura ceremoniala plan importanta dins l’airal pendent de centenats d’annadas. L’òme comencèt de la bastir fa mai de 7800 ans mas ara un nòu estudi confirma la preséncia jos 30 mètres de tèrra a la basa de la piramida d’espleches de pèira, d’òsses d’animals e de tròces de plantas dels primièrs americans qu’arribèron al luòc fa 15 000 ans. E aquesta afirmacion balha mai  de veracitat encara a una teoria fins a uèi encara discutida: los primièrs òmes arribèron a America Meridionala a travèrs de la còsta.
 
L’estudi es estat dirigit per Tom Dillehay, de l’Universitat Vanderbilt a Nashville,  en Tennessee, que voliá saber çò que i aviá jos aquela montanha de tèrra. De mai, una còla de geològs voliá saber cossí èra estada bastida la piramida. Après cinc ans d’excavacions, lo trauc ja aviá 31 mètres de prigondor. E alavetz comencèron d’aparéisser los primièrs simbòls d’ocupacion umana preïstorica.
 
Aital, lo nòu estudi, publicat dins la revista Science Advances, soslinha que foguèron trobadas de pròvas materialas de fuòcs, d’òsses d’animals, de rèstas de plantas e d’espleches simples de pèira. Lo radiocarbòni balhèt la data mai anciana d’ocupacion umana en America jamai trobada fins ara: 15 000 annadas.
 
 
Una lista que comença de créisser
 
Huaca Prieta fa ara partida d’una lista pichona que s’espandís de mai en mai: los luòcs americans qu’an una preséncia umana abans fa 14 000 ans. L’arqueologia classica afirma que l’òme modèrne arribèt en America de Siberia estant a travèrs d’Alaska e Canadà e que seriá pervengut a l’interior dels Estats Units fa solament 13 000 ans.
 
Malgrat aquò, de sits coma Monte Verde en Chile ja avián començat de convéncer los arqueològs que l’òme seriá arribat fòrça lèu en America fa mai de 14 500 ans. E aquò vòl dire que, en luòc de viatjar a travèrs de Canadà, o auriá fach a travèrs d’una rota fòrça mai logica: la còsta del Pacific. Mas trobar d’evidéncias arqueologicas d’aquò es fòrça malaisit.
 
Los òmes e las femnas de Huaca Prieta, totun, ne son una bona pròva, segon aqueste nòu estudi. Encara uèi los abitants de la zòna caçan de làmias encaladas sus la còsta per las tempèstas. “Amb aquò n’i a pas pro per provar que los primièrs americans arribèron aquí per la còsta, çò diguèt Dillehay. Mas nos balhan un bon imatge de cossí vivián a l’epòca: demoravan dins de camps temporaris dins de paluns e manjavan d’avocats, de pebron, de mollusques, de làmias, d’aucèls e de lions de mar. Mas, e aquò es estonant, avèm pas trobat cap d’arpon”. Mas los abitants de l’airal uèi lo jorn tuan las làmias trobadas en tèrra amb un truc al cap e es probable que pendent la preïstòria la quita tecnica foguèsse utilizada.
 
Segon los arqueològs qu’an realizat aqueste estudi, los òmes e femnas qu’arribèron a Huaca Prieta coneissián plan l’environament. Èran pas preissats d’anar mai luènh, en direccion del sud. “Sembla lo començament de la colonizacion del luòc, çò diguèt Loren Davis, arqueològ de l’Universitat Estatala d’Oregon a Corvallis. E mai sapiam ara qu’es un luòc fòrça ancian, podèm capitar a imaginar que foguèron pas los primièrs”. (Legissètz la seguida).


 


Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l'article entièr aicí.




abonar los amics de Jornalet



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

24 de junh 23.43h

Se sap molt poc de la vida primera,e tot son imaginacions, un dits d'una maniera e altras de l'altra, cap igual, cada una a la seuna. Mas es bon investigar aquests origens de la història, es cultura, saber. Mas melhors creirer-ho pas tot.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 14
  • sol Aush 15
  • sol Bordèu 14
  • sol Briançon 13
  • sol Caors 13
  • sol Carcassona 17
  • sol Clarmont-Ferrand 12
  • sol Confolent 17
  • sol Gap 9
  • sol La Canau 14
  • sol La Gàrdia 14
  • sol Limòtges 13
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15
  • sol Lo Puèi de Velai 18
  • sol Marselha 20
  • sol Montpelhièr 20
  • sol Naut Aran 15
  • sol Niça 18
  • sol Nimes 20
  • sol Pau 15
  • sol Peireguers 14
  • sol Rodés 15
  • sol Tolon 13
  • sol Tolosa 16
  • sol Valença 17

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Laurenç Revèst

    Toponims occitan en Li Bergueas, Li Novenas (vilars de Pelhon): valaia dal Palhon de Pelha

  • Cap a las fonts autas d'Arièja. © Franc Bardòu

    Savartés. Cap a las fonts autas d'Arièja

  • Pòrt de Niça: Li galeras

  • Lo grand passacarrièra de Rodés. Occitan Pride 2013

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • Gavotina maritima - Pelha. © Laurenç Revest

    Gavotina Maritima: Pelha (Comtat de Niça) © Laurenç Revèst

  • Josette Moll

    Concors de preseps de Jornalet 2017

  • Ua comua de la valaia dai Palhons: L'Escarea, gents de cadea

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • Coserans: Sent Líser, Casavèth, Sent Guironç, Saurat...

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • ©  LR

    Mostier e òrts de Cimiés, antica ciutat de Cemenelum, actualament quartier de Niça

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • © Laurenç Revèst

    Besièrs, preséncia d'occitan en ciutat e CIRDOC

  • © Celèsta Toion

    La plaja espaci de libertat? D'expression?

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)