CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 15 d'octòbre

Actualitats

Divendres, 12 d'octòbre de 2012, 03h00 Societat,Reportatge,Environament,Cultura

En dravant Garona


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargar


Ja que sii ua plaçoneta autrejada a l’occitan dens lo “fenestron”, l’emission “Viure al país” (lo dimenge en fin de matinada, lhevat en estiu, se demandan perqué…), qu’es plan interessanta, sovent hòrt pedagogica e plan miada per l’equipa deu Clemenç Alet e deu Benezet Roux. Espiada suu darrèr numerò.


Ua d’eras Garona (s) passa a Vielha, en Vath d’Aran
© JJF





Etiquetas
alet, fr3, garona, vap

En aqueth dimenge 7 d’octobre qu’an podut véder un numerò sancèr de VAP (Viure al país), lo magazine en occitan (e un còp per mes en catalan) de F3Sud, preparat d’alhors en collaboracion dab F3 Aquitània. Qu’èra centrat sus Garona, fluvi plan gascon, solide, pr’amor que vad en Vath d’Aran, notadament au Plan de Beret, e s’acaba dab l’estuari  de  Gironda, en aval de Bordèu. Dens aquera tèrra occitana en territòri catalan, las “garonas” que son com los gaves deu Bearn o las nèstas bigordanas: arrius sauvatges que “dravan” o devaran deus soms e deus malhs. Las honts de la nòsta Garona aquitana e tanben comenjesa, tolosana, lomanhòla o agenesa que’s tròban donc aquí.
 
 
Uelh de Garona
 
L’uelh (la hont, la sorça) de Garona lo mei celèbre es l’uelh (prononciat sovent “guelh”) de Joèu o, per arrespectar l’usatge aranés o tot simplament la prononciacion deth Comenge, “eth Guelh de Joèu” dont salheishen las aigas dispareishudas au Trauc deth Horau.
 
Costat exagonau, qu’èm acostumats totun a la maishanta grafia “a l’espanhòla” deu “Trou du Toro”…Nat taure dens l’istòria! L’error ven d’ua maishanta lectura: un “horau”, deu vèrbe horar o forar, qu’es  un trauc, un horat, com dens la vilòta de Pèirahorada hens las Lanas. Shens oblidar que “de lo” (“deu” dens la màger partida de Gasconha) se ditz “deth” dens lo parlar occitan aranés. Atau s’explica la confusion qui hadó saunejar mei d’un… De tot biaish, que saben que las aigas aragonesas de la Maladeta dispareishen en aqueth avenc (gof carstic aperat tanben lo Forau de Agullats) per chorrar mei baish, en Val d’Aran, “cap de Gasconha” com ic canta lo grop “Nadau”. Qu’estó en 1931 lo Norbert Casteret, celèbre espeològ comengés, qui ne balhèt la pròva. Interés màgers a perpaus d’un projècte idro-electric qu’èran en jòc entre Espanha e França...
 
 
En tot dravar lo flumi
 
Plan ritmat  per lo Clemenç Alet, un deus presentators abituaus de “VAP”, tostemps estrambordat, lo magazine contunhava de devarar lo fluvi. La camerà que’ns hè pasar las aigas apasimadas de Garona au Haugar (medisha origina que Lo Heugar armanhaqués) juste abans la vila de Murèth. Nada heuguèira sus l’ecran mes, com a Sòrda l’Abadia quan los pelegrins passavan lo Gave sus ua galup au perilh de la lor vita, ací, en país deu Volvèstre, un bac condusit per un brave marinèir esvita aus passejaires  o ciclistas de har un gran destorn.
 
Puish, l’abat-majorau Jòrdi Passerat qu’evoquèt los aigats gigantàs de Garona. Ne saben quauqu’arren deu costat de Moissac o de l’Agenés, deu costat de Coturas a costa de Marmanda! Lo fluvi pirenenc qu’a recebut las aigas de Tarn, puis las d’Olt, duas ribèiras que venen, s’espian plan la mapa, de las Cevenas o de la Montanha Negra on las chorras deus pericles hèn pujar sobtament lo nivèu. E las palus de Gironda, parièras a las bartas deu Baish-Ador, d’estar cobèrtas per quauquas días o quitament setmanas.
 
Aqueth reportatge interessant que s’acabèt dab ua passejada en Medòc, sus las arribas deus grans palus de la Ribèira e au fare de Cordoan. Aqueth gran huc deu bocau de Gironda es coneishut dempuish l’Atge Mejan, quan lo Medòc èra enqüèra un  archipèl. En haut d’aqueth monument istoric, bastit e melhorat per l’engenhaire Loís de Foix, que coneishen hòrt deu costat de Baiona e de…Capbreton, lo musicaire bordalés Eric Roulet, ajustèt quauques comentaris suu temps deus grans vaishèths qui partivan tà las “islas londanhas”. Un subjècte qui l’avè beròiament inspirat per l’espectacle son, “Bordèu gascon”, montat en 2010.
 
De tornar començar un numerò atau de VAP! La geografía d’Occitània es tròp sovent ignorada. Qu’i a de que tirar d’aqueth tipe d’emission pr’amor qu’aiman un país quan lo coneishen bien.
 
 
 
 
Joan Jacme Fénié



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

12 d'octòbre 09.36h

Vertat es que foguèt una emission de las bonas dimenge passat ! Òsca a tota la còla de Vuire Al País (tanplan als jornalistas de la redaccion de Tolosa coma de Bordèu). I aprenguèri fòrça causas e vertat es que cal parlar mai de la geografia d'Occitània. S'aprestava plan lo subjècte en causissent Garona.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 11
  • sol Aush 11
  • sol Bordèu 12
  • sol Briançon 12
  • sol Caors 12
  • sol Carcassona 12
  • sol Clarmont-Ferrand 11
  • sol Confolent 14
  • sol Gap 12
  • sol La Canau 13
  • sol La Gàrdia 16
  • sol Limòtges 10
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15
  • sol Lo Puèi de Velai 8
  • sol Marselha 17
  • sol Montpelhièr 15
  • sol Naut Aran 8
  • sol Niça 20
  • sol Nimes 16
  • sol Pau 12
  • sol Peireguers 12
  • sol Rodés 11
  • sol Tolon 12
  • sol Tolosa 11
  • sol Valença 14

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Ciutat de Draoníer. © Cristòu Daurore

    Ciutat de Draoníer (Val Maira)

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Laurenç Revèst

    A Gavotina marítima: O Castelar vielh, e faishe sota A Pena e vista de Sant Bernat de Castelar

  • Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012. © Cecília Hautefeuille

    Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012

  • Nhèu d'abriu en Aran. © Xavi Gutiérrez Riu

    Nhèu d'abriu en Aran

  • © Laurenç Revèst

    Cavairac, Vau Naja (Costièra de Nimes)

  • Canejan. Era glèisa. © Xavi Gutiérrez Riu

    Val de Toran (Aran)

  • Concèrt del 20n anniversari de Gric de Prat

  • Irissa: prumèra edicion dera corsa populara de BTT

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Laurenç Revèst

    Dau castèu de Grimaud

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • Petugon de La Boal

    Conferéncia e dedicaça de l'artista Richard Cairaschi au Musèu municipau deis Arts e Tradicions populàrias de Grimaud (Mauras)

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • ©  LR

    Mostier e òrts de Cimiés, antica ciutat de Cemenelum, actualament quartier de Niça

  • Zep Armentano

    25au Corsa Aran per sa Lengua

  • Clarençac, 40en anniversari dau club taurin Paul Ricard "L'Escapaire" (07/06/2015): rossetalha, abrivada e bandida en cèucle dins lei dogas

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)