CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 20 d'octòbre

Actualitats

Divendres, 24 de novembre de 2017, 03h00 Sciéncia,Istòria

L’agricultura es plan mai anciana

Segon un estudi arqueobotanic, l’origina de la pression umana per aver una melhora seleccion naturala de las granas se debanèt plan abans que çò que se pensava


Comentaris Cap de comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (7 vòtes)
carregant En cargar


Plan mai anciana que çò que los libres d’istòria dison fins a uèi. Pr’amor qu’una còla de recercaires a volgut dintrar dins la discussion de l’edat reala de l’agricultura per l’umanitat e es estat descobèrt qu’es de longa tòca mai anciana. Segon aqueles scientifics l’umanitat comencèt de domesticar —o d’afectar sistematicament l’evolucion de las culhidas— fa 30 000 ans.

Aquò càmbia tota l’istòria escricha dins los libres consagrats a la Preïstòria de l’Umanitat. Es 10 000 ans abans que çò que se pensava. E o an pogut far en tot estudiar quora cambièron morfologicament las plantas en tot s’adaptar a la tecnologia umana.

E òc. Las plantas pòdon pas d’esperelas espandir lors granas. I deu aver un animal o un element meteorologic per lor ajudar. E l’animal pòt èsser un insècte, un mamifèr o un uman. Aital, quand las plantas comencèron d’èsser culhidas a granda escala l’activitat umana modifiquèt lor evolucion e lors gèns.

E las plantas comencèron de reténer lors granas en luòc de las lançar coma fan qualques unas d’elas. Aquò, segon los cercaires, es una adaptacion de las plantas a l’environament uman e los començaments de l’agricultura.

E mai lo professor Robin Allaby, de l’Universitat de Warwick, e sos collègas mesurèron, amb l’ajuda de rèstas arqueobotanicas de blat —divèrses tipes— , e de ris e d’òrdi qu’avián pas de gèns afectats per l’umanitat, quora aguèt luòc la naissença de l’agricultura.

“L’estudi qu’avèm fach demòstra que las culhidas s’adaptèron pauc cha pauc a l’activitat umana pendent prèp de 8000 ans –çò diguèt Allaby–  amb l’espelida de la tecnologia de la fauç. Aquò cambièt la seleccion naturala de las plantas, qu’èra çò que cercava l’umanitat”.


De nòvas tecnologias que provòcan de cambiaments

Segon aquel estudi arqueobotanic, l’origina de la pression umana per aver una melhora seleccion naturala de las granas se debanèt plan abans que çò que se pensava. E mai important encara, pendent d’edats geologicas qu’abans èran consideradas coma contràrias a l’agricultura.

Aital, dins l’airal de Tell Qaramel, en Siria del Nòrd, son estadas trobadas de pròvas materialas de blat  (Triticum monococum) d’una edat de mai de 30 000 ans. E ja foguèt tractat per l’òme. D’autre biais, de blat (Triticum dicoccon) es estat tanben descobèrt amb una edat de mai de 25 000 ans en Liban, e d’òrdi (Hordeum vulgare) amb mai de 21 000 ans.
De mai, en plusors regions asiaticas del sud e sud-èst del continent son estadas trobadas de granas de ris tractadas per l’òme e qu’an mai de 13 000 ans.

“L’estudi es interessant pr’amor que confirma que las culhidas ja comencèron d’èsser domesticadas fa mai de 30.000 ans – çò afirmèt Allaby–. E aquò es senhal d’una populacion plan densa, plan mai que çò que se cresiá a l’epòca”. (Legissètz la seguida).





 


Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l'article entièr aicí.






abonar los amics de Jornalet



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris


I a pas cap de comentari




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Editorial

Tresmudar un problèma politic en un problèma d’òrdre public

Dempuèi longtemps l’estat espanhòl refusa de resòlver politicament lo problèma politic que ten en Catalonha. Ara, après l’enòrma indignacion ciutadana ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 14
  • sol Aush 15
  • sol Bordèu 14
  • sol Briançon 12
  • sol Caors 13
  • sol Carcassona 17
  • sol Clarmont-Ferrand 11
  • sol Confolent 16
  • sol Gap 9
  • sol La Canau 14
  • sol La Gàrdia 14
  • sol Limòtges 12
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 14
  • sol Lo Puèi de Velai 17
  • sol Marselha 20
  • sol Montpelhièr 20
  • sol Naut Aran 16
  • sol Niça 18
  • sol Nimes 20
  • sol Pau 15
  • sol Peireguers 13
  • sol Rodés 15
  • sol Tolon 13
  • sol Tolosa 16
  • sol Valença 15

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Bessas (Bas Vivarés)

  • © Celèsta Toion

    La plaja espaci de libertat? D'expression?

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • © Xavi Gutiérrez Riu

    Coserans: Sent Líser, Casavèth, Sent Guironç, Saurat...

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • Coserans: Sent Líser, Casavèth, Sent Guironç, Saurat...

  • Vista dal País Niçard e Alpenc. © Centre Cultural Occitan País Nissart e Alpenc

    Vista dal País Niçard e Alpenc

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • Cat òc. © Xavi Gutiérrez Riu

    Prumèra nheuada dera sason ena Val d'Aran

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • © Laurenç Revèst

    Castelar

  • Asuèlhs de Garnagués. © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Garnagués

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Que pensas de las senténcias de 9 a 13 ans de preson contra los nòu nauts representants independentistas catalanas?


0%



0%



0%



0%




Vots 0 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)