CAPÇALERA2: AMICS DE JORNALET

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 21 d'abril

Actualitats

Divendres, 13 d'abril de 2018, 03h00 Sciéncia

D’objectes massisses astronomics jos l’eqüacion de Schrödinger


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargar


Normalament, cada matèria scientifica a sas pròprias leis universalas. Aital, la mecanica quantica – que descriu lo comportament instintiu a las escalas atomica e subatomica– es fòrça desparièra de l’astronomia. Mas un scientific a descobèrt qu’aquela tanben pòt èsser aplicada en tot estudiar las estructuras massissas astronomicas.
 
Aquò arriba après d’annadas d’estudi dels objèctes astronomics massisses, de lor forma e de perqué son aital e pas d’una autra manièra. Es una disciplina plan complèxa e malaisida mas qu’ara poiriá veire la lutz, segon lo darrièr estudi del scientific Konstantin Batygin, pr’amor de sas resultas.
 
Segon aquel especialista de las planetas, los objèctes astronomics massisses son encerclats sovent per de grops d’objèctes mai pichons que viran a son entorn, coma las planetas a l’entorn del Solelh.
 
Los traucs negres supermassisses serián, segon aquò, orbitats per de grops d’estelas que, a lor torn, son orbitadas per una granda quantitat de pèira, de glaç e d’autres materials galactics. La fòrça de la gravetat convertiriá aqueles materials en de disques redonds plans. E pòdon aver la talha del nòstre sistèma solar o fins a de milions d’ans lutz mai grands.
 
 
Una forma que càmbia
 
Aqueles disques astrofisics son pas totjorn redonds e càmbian de forma mai d’un còp pendent lor vida long de milions d’annadas. Cossí càmbian e cossí o fan es çò qu’a estudiat Batygin. A travèrs d’eqüacions, las trajectòrias orbitalas son amassadas e los disques se constituisson d’una sèria de cercles concentrics que pòdon totjorn cambiar de forma.
 
Dins aquesta analogia es coma se las planetas del sistèma solar foguèsson rompudas en tròces e puèi mesas amassa en orbita a l’entorn del Solelh. Aital, nòstra estela se trobariá encerclada per d’anèls massisses que pòdon interagir los unes amb los autres.
 
Totun, aqueste modèl astronomic creèt una suspresa. “Amb los disques podèm aver los cercles de mai en mai sovent fins a l’infinit –çò diguèt Batygin–. Alara trobèri que tot èra jos las leis de l’eqüacion de Schrödinger”.
 
Lo nòu estudi de Batygin, publicat dins la revista Monthly Notices of the Royal Astronomical Society confirma que las variacions dels cambiaments de forma dels disques astrofisics agisson coma las particulas e que las meteissas matematicas pòdon èsser utilizadas per descriure lo meteis comportament d’una particula quantica o un d’aqueles objèctes massisses. (Legissètz la seguida).




 


Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l'article entièr aicí.





abonar los amics de Jornalet

 

 
 



publicitat



Comentaris

13 d'abril 07.50h

Un disc que càmbia de fòrma non es pas mai un disc… Nos mancan mots per designar d'objèctes atal, qu'a un moment o un autre, correspondon a la definicion del disc, sense i conrrrespondre definitivament.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

Catalonha Ràdio: 30 ans d'emissions en occitan

Divendres passat, l'emission informativa del ser de Catalonha Ràdio faguèt un programa especial d’Aran estant per Catalonha tota. La ràdio publica de la Generalitat de Catalonha ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 26 12
  • sol Aush 26 10
  • sol Bordèu 27 12
  • sol Briançon Low:4 High:16
  • sol Caors 27 12
  • sol Carcassona 25 9
  • sol Clarmont-Ferrand 26 10
  • sol Confolent 25 12
  • sol Gap 25 9
  • sol La Canau 27 12
  • sol La Gàrdia 18 11
  • sol La Torre de Pèlitz 25 12
  • sol Limòtges 25 12
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 26 13
  • sol Lo Puèi de Velai 23 11
  • sol Marselha 26 12
  • sol Montpelhièr 22 14
  • sol Naut Aran 22 6
  • sol Niça 16 6
  • sol Nimes 27 12
  • sol Pau 25 12
  • sol Peireguers 26 13
  • sol Rodés 27 11
  • sol Tolon 26 14
  • sol Tolosa 26 12
  • sol Valença 24 11

giny

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Entrevista

publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia



publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums

Fotografias

  • Vista dal País Niçard e Alpenc. © Centre Cultural Occitan País Nissart e Alpenc

    Vista dal País Niçard e Alpenc

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • A Gavotina marítima: Recabruna Cab Martin, a vila vielha e o castèl dau sécolo X

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • © Laurenç Revèst

    Toponims occitan en Li Bergueas, Li Novenas (vilars de Pelhon): valaia dal Palhon de Pelha

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • Presèpi dins la capèla Santa Catarina dau Canet (Vencenc). © Paulon Negrin

    Concors de Nadal de Jornalet: Cossí se passan las Calendas en cò vòstre?

  • Espaci occitan a Draoníer (Val Maira). © Cristòu Daurore

    Espaci occitan a Draoníer (Val Maira)

  • Minecraft en version occitana

  • Sant Joan de Toran. Es d'Oncle Andrèu. © Xavi Gutiérrez Riu

    Val de Toran (Aran)

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • Dus bearnés au som deu

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • Bersorèlh : quartiers e maions ai noms occitans

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

giny

Vidèos

Las mai...

publicitat

LATERAL2 300X250: MICROMECENATGE paums

giny

Sondatge

Creses que la Generalitat de Catalonha fa çò que cal per l'occitan?


38%



37%



16%



1%



4%



5%




Vots 101 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)