CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 20 de genièr

Actualitats

Divendres, 13 d'abril de 2018, 03h00 Sciéncia

D’objectes massisses astronomics jos l’eqüacion de Schrödinger


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargar


Normalament, cada matèria scientifica a sas pròprias leis universalas. Aital, la mecanica quantica – que descriu lo comportament instintiu a las escalas atomica e subatomica– es fòrça desparièra de l’astronomia. Mas un scientific a descobèrt qu’aquela tanben pòt èsser aplicada en tot estudiar las estructuras massissas astronomicas.
 
Aquò arriba après d’annadas d’estudi dels objèctes astronomics massisses, de lor forma e de perqué son aital e pas d’una autra manièra. Es una disciplina plan complèxa e malaisida mas qu’ara poiriá veire la lutz, segon lo darrièr estudi del scientific Konstantin Batygin, pr’amor de sas resultas.
 
Segon aquel especialista de las planetas, los objèctes astronomics massisses son encerclats sovent per de grops d’objèctes mai pichons que viran a son entorn, coma las planetas a l’entorn del Solelh.
 
Los traucs negres supermassisses serián, segon aquò, orbitats per de grops d’estelas que, a lor torn, son orbitadas per una granda quantitat de pèira, de glaç e d’autres materials galactics. La fòrça de la gravetat convertiriá aqueles materials en de disques redonds plans. E pòdon aver la talha del nòstre sistèma solar o fins a de milions d’ans lutz mai grands.
 
 
Una forma que càmbia
 
Aqueles disques astrofisics son pas totjorn redonds e càmbian de forma mai d’un còp pendent lor vida long de milions d’annadas. Cossí càmbian e cossí o fan es çò qu’a estudiat Batygin. A travèrs d’eqüacions, las trajectòrias orbitalas son amassadas e los disques se constituisson d’una sèria de cercles concentrics que pòdon totjorn cambiar de forma.
 
Dins aquesta analogia es coma se las planetas del sistèma solar foguèsson rompudas en tròces e puèi mesas amassa en orbita a l’entorn del Solelh. Aital, nòstra estela se trobariá encerclada per d’anèls massisses que pòdon interagir los unes amb los autres.
 
Totun, aqueste modèl astronomic creèt una suspresa. “Amb los disques podèm aver los cercles de mai en mai sovent fins a l’infinit –çò diguèt Batygin–. Alara trobèri que tot èra jos las leis de l’eqüacion de Schrödinger”.
 
Lo nòu estudi de Batygin, publicat dins la revista Monthly Notices of the Royal Astronomical Society confirma que las variacions dels cambiaments de forma dels disques astrofisics agisson coma las particulas e que las meteissas matematicas pòdon èsser utilizadas per descriure lo meteis comportament d’una particula quantica o un d’aqueles objèctes massisses. (Legissètz la seguida).




 


Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l'article entièr aicí.





abonar los amics de Jornalet

 

 
 



publicitat
BANER1: IEA-AALO



Comentaris

13 d'abril 07.50h

Un disc que càmbia de fòrma non es pas mai un disc… Nos mancan mots per designar d'objèctes atal, qu'a un moment o un autre, correspondon a la definicion del disc, sense i conrrrespondre definitivament.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat

Editorial

Una minuta de silenci

Colcada sul lièch d’aquel espitalòt de província, la vielha èra a mand de crebar. Fasiá longtemps qu’èra maltractada, e malgrat qu’aguèsse ...
giny

Lo temps

Mapa
  • nuvols Agen 8 2
  • nuvols Aush 10 2
  • nuvols Bordèu 2
  • sol Briançon 1 -13
  • nuvols Caors 9 1
  • nuvols Carcassona 8 1
  • nuvols Clarmont-Ferrand 6 0
  • nuvols Confolent 11 1
  • sol Gap 9 -2
  • nuvols La Canau 10 3
  • sol La Gàrdia 11 2
  • nuvols_parcials La Torre de Pèlitz 6 -1
  • nuvols Limòtges 11 1
  • nuvols_parcials Lo Borg Sant Dalmatz 8 -1
  • nuvols Lo Puèi de Velai 7 -1
  • sol Marselha 11 1
  • pluja Montpelhièr 8 4
  • nuvols Naut Aran 8 -1
  • sol Niça 2 -8
  • pluja Nimes 9 3
  • nuvols Pau 8 2
  • nuvols Peireguers 7 1
  • nuvols Rodés 8 -1
  • nuvols Tolon 13 1
  • pluja Tolosa 8 3
  • nuvols Valença 0

giny

giny

giny

Vidèos

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Entrevista

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais



publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums

Fotografias

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • © Laurenç Revèst

    Besièrs, preséncia d'occitan en ciutat e CIRDOC

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • © Laurenç Revèst

    Nimes e preséncia d'occitan

  • © Laurenç Revèst

    Vista de Gavotina (est Velai) e d'Auvèrnhe (Vivarés, Gevaudan)

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • Jornada de protèsta contra lo barratge del Testet, a Sivens

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • Un camin d'A Torbia, al nom francitan. © Laurenç Revèst

    L'occitan per carrièras (concors de prima 2014)

  • © Laurenç Revèst

    Cavairac, Vau Naja (Costièra de Nimes)

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • Pòrt de Niça: Li galeras

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL2 300x250: Cultura Conselh Aran

giny

Sondatge

Creses qu’es important de participar al grand debat de Macron?


24%



28%



48%



0%




Vots 29 vòtes

comentaris 1

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)