CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 20 de genièr

Actualitats

Dimenge, 3 de junh de 2018, 03h00 Istòria

Brèva istòria del celibat


Comentaris 7 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


L’estat de celibatari es un mòde de vida. L’estèrle pòt causir aquela opcion per volontat pròpria o impausada. Aquò pòt èsser de motius religioses coma aven als prèires e monjes catolics  e als monjes bodistas. Tanben pòt èsser de natura filosofica coma es lo cas de Platon. E mai al començament aquò siá totjorn estat una opcion liura, pels esclaus èra, de costuma, forçada. 
 
Es verai que lo celibat se restaca als religioses mas tanben es fòrça significatiu entre escrivans, artistas e lidèrs. De fach, segon de testimònis de Siddharta Gautama, 500  ans abans lo Crist,  en ĺndia, sorgisson los primièrs ascètas e anacorètas qu’abandonan lor relacion amb lo Mond material per menar una vida contemplativa en cèrca d’explicacions transcendentalas. Pus tard, los monjes bodistas, en seguissent los ensenhaments de Boda e lo destacament coma metòde de realizacion plena, deuràn èsser estèrles e, en cas que sián maridats, abandonar lors molhèrs, puèi que se considèra pas lo matrimòni ni nada relacion afectiva per un monje bodista.
 
Dins la Grècia antica, e mai lo celibat se practiquèsse, lo matrimòni se vesiá coma una question d’interès public e a Esparta lo bonaür personal èra subordenat al ben comun. Per aquel motiu, las leis prevesián de proceduras penalas pels que se maridavan “tròp tard (graphè opsigamiou) o pas adeqüatament” (graphè kakogamiou), ansin coma contra “los que se maridavan pas brica (graphè agamiou)”, puèi que los espartiatas consideravan lo maridatge coma condicion primordiala de la fertilitat. Per aquela rason, quand un òme o una femna aviá de dificultats per procrear, l’estat li permetiá de viure amb d’autres partenaris. Erodòt fa referéncia a aquel concèpte de bigamia pas particularament acceptat a Esparta ni mai en Grècia,  quand se referís al rei espartiata Anaxandrides IId. Del meteis biais, lo celibat serà rebutat dins lo judaïsme que lo considerava coma una malediccion biblica. D’efièch, las dotze tribus d’Israèl naisson de las doas esposas de Jacòb, e aquela idèa de poligamia passarà a l’islam ont se practica encara en cèrts païses. 
 
Mas lo celibat crestian se referís pas exactament a “èsser celibatari”  a causa de las circonstàncias, mas es una causida personala per de motius religioses, que se combinarà amb la castetat coma mòde de vida.  Existís divèrsas menas de celibat crestian, un es eclesiastic e l’autre monastic. Sas debutas remontan saique al second concili de Latran en 1139.  Pendent los primièrs sègles de la crestiantat, lo celibat jogava pas de ròtle significatiu dins la vida dels primièrs crestians.
 
Pèire, lo primièr papa, e los apòstols que Jèsus causiguèt, èran en màger part maridats. E malgrat que durant los sègles seguents los gnostics creguèsson qu’una persona podiá pas èsser maridada e perfiècha a l’encòp, la majoritat dels prèires crestians-gnostics gaudissián dels plasers conjugals. Totun, foguèt pas abans l’an 306, après lo concili d’Elvira (Ispània) que se declarèt que: “Un prèire que dormirà amb son esposa la velha de la messa perdrà son trabalh”. E malgrat que dins los concilis posteriors se declarèsse que los prèires se podián pas maridar ni mai dormir amb lors esposas, en realitat aquò cambièt pas lo mòde de vida dels prèires ja maridats.
 
Dos sègles mai tard, la Glèisa catolica comencèt de prene d’accions de castig contra los prèires maridats. Dins lo segond concili de Tors (an 567) s’establís que: “Tot clergue que [seriá] trobat al lièch amb sa molhèr [seriá] escomenjat per un an e reduch a l’estat laïc”. Mas vint ans puèi, lo papa Pelagi IId decidiguèt de far tombar la tension e agiguèt pas contra eles, baste que lors  esposas e filhs benificièsson pas de las proprietats de la Glèisa.
 
Aquela mesura se prenguèt coma alternativa, per que, a aquela epòca, la màger part dels prèires èran maridats e, segon Sant Bonifaci, practicament nat evesque o prèire èra pas estèrle. Quitament en l’an 836, al concili d’Aquisgran, s’admet dobèrtament que dins los convents monastèris s’es realizat d’avortaments e d’infanticidis per escondre las activitats de clergues que respectavan pas lo celibat. Un sègle mai tard, Sant Ulric argumenta que l’unica manièra de purificar la Glèisa dels piègers excèsses del celibat es de permetre als prèires de se maridar.
 
Pasmens, a partir del sègle XI, la politica en favor del celibat se met a ganhar de fòrça, e malgrat que lo papa Beneset IX se dispensa el meteis del celibat e renóncia al papat per se  poder maridar, a la fin del meteis sègle lo papa Urban IId ordenèt que las molhèrs dels prèires foguèsses vendudas coma esclavas e lors enfants abandonats.
 
Enfin, en l’an 1123, lo papa Calixte IId durant lo concili de Latran decretèt que los maridatges clericals èran pas valids, e qualques ans puèi, en 1139, lo papa Innocenci IId confirmèt lo decret en fasent del celibat una nòrma de la Glèisa. Totun, aquel procès de transicion dins la Glèisa catolica foguèt lent e non exempte de dificultats. D’efièch, al sègle XV, encara lo 50% dels prèires èran maridats.
 
 
 
 
Griselda Lozano
 
 


abonar los amics de Jornalet
 



publicitat
BANER1: IEA-AALO



Comentaris

5 de junh 10.38h

#6 Ajustàs : es vrai qu'"un estèrle" emplegat per dire "un celibatari", quò's puslèu conotat negativament, aquò marca una epòca, ne'n convène.
Adonc aquò pausa question : se deu suprimir de la lenga actuala chasca mòt misoginament e masclistament conotat ? Racistament e politicament conotat ? Religiosassament e medievalament conotat ?

Sariái pas còntra dinc la teoria, qu'una lenga deu portar de valors.
Mès una lenga, aquò's tanben un monument cargat de la lònga istòria de sa c... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 de junh 10.12h

#2 "Estèrle" : dinc las Cevenas, l'empleguem totjorn per dire "non fegond" amai "celibatari". E òi, quò pòt suspréner. Pense que i a agut un resquilhament dau sens...


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

4 de junh 13.18h

Celibat, ambe o sens castetat. Pas vist, pas prés!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

3 de junh 18.32h

#3 « celibatari » èra un dels quatre o cinc senses de « estèrle » en occitan medieval mas los diccionaris de nòstra epòca dónan a « celibataire » lo correspondant « celibatari » e a « estèrle » lo correspondant « stérile » pus confòrme a l’etimologia. Jornalet seriá de melhor legir s’èra escrich en occitan de uèi.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

3 de junh 15.52h

#2 Non, Loïson, es sinonim de "celibatari": http://www.dom-en-ligne.de/dom.php?lhid=1Tca5jgdbTGWTzciwarIGj


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

3 de junh 10.04h

"estèrle" entà díser "cast(e)"?


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

3 de junh 08.39h

Pendent fòrça sègles, la Glèisa a abandonat las veusas e òrfes de los sieus quadres. A incorregut, amb aiçò, en competéncia desleiala respècte de la rèsta de grèmis, qu'òc que n'an susvelhat. La misogínia l'a favorida e li a permés subreviure mai temps que cap de autra organizacion economica e sociala. Lo sieu succès es estat a còsta de las femnas: del talent de las femnas, del trabalh de las femnas. Una espleitacion injustificable.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat

Editorial

Una minuta de silenci

Colcada sul lièch d’aquel espitalòt de província, la vielha èra a mand de crebar. Fasiá longtemps qu’èra maltractada, e malgrat qu’aguèsse ...
giny

Lo temps

Mapa
  • nuvols Agen 8 2
  • nuvols Aush 2
  • pluja Bordèu 9 2
  • sol Briançon 0 -13
  • nuvols Caors 1
  • nuvols Carcassona 8 1
  • nuvols Clarmont-Ferrand 6 1
  • nuvols Confolent 11 1
  • sol Gap 7 -2
  • pluja La Canau 2
  • sol La Gàrdia 11 2
  • nuvols_parcials La Torre de Pèlitz 6 -1
  • nuvols Limòtges 11 1
  • nuvols_parcials Lo Borg Sant Dalmatz 8 -1
  • nuvols Lo Puèi de Velai 4 -1
  • sol Marselha 11 1
  • pluja Montpelhièr 7 4
  • pluja Naut Aran 8 -1
  • sol Niça 2 -8
  • pluja Nimes 7 3
  • nuvols Pau 2
  • pluja Peireguers 7 1
  • nuvols Rodés 7 -1
  • nuvols Tolon 13 2
  • pluja Tolosa 8 3
  • nuvols Valença 8 0

giny

giny

giny

Vidèos

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Entrevista

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais



publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • © Montse Torres -  Arxiu dels Castellers de la Vila de Gràcia

    "Castellers" catalans en Bearn

  • Minecraft en version occitana

  • © Josep Carpintero

    Presentacion dera ANC Val d'Aran en Vielha, 28/12/2013

  • Fèsta dal Dalfin al Borg. © Cristòu Daurore

    Fèsta dal Dalfin al Borg Sant Dalmatz

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • © Magalí Barceló

    Santa Gabèla: quatrena fèsta del fogal rural La Gabèla

  • © Laurenç Revèst

    Cavairac (Costièra de Nimes)

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • De bandièras occitanas a la manifestacions dels Gilets Jaunes, Tolosa 8 de decembre 2018

  • © Laurenç Revèst

    Nimes e preséncia d'occitan

  • Castelar

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Creses qu’es important de participar al grand debat de Macron?


24%



28%



48%



0%




Vots 29 vòtes

comentaris 1

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)