CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 20 d'octòbre

Actualitats

Divendres, 13 de setembre de 2019, 03h00 Escòla,Internacional,Lenga,Politica,Societat

Odmortia: s’es mes fuòc per protestar contra las politicas lingüicidas de Russia

“Se ma lenga morís deman, alavetz soi lèst per morir uèi”, çò diguèt l’activista, que se batiá contra una lei que restrenh l’ensenhament de l’odmort a l’escòla e ne refortís lo del rus


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (10 vòtes)
carregant En cargar


Dimars passat, 10 de setembre, morissiá dins un espital d’Ijevsk (Odmortia) Albert Razin, un doctor de filosofia de 79 ans, après s'èsser mes fuòc per protestar contra las politicas lingüisticas de Russia envèrs l’odmort, çò rapòrta Radio Free Europa Radio Liberty. Razin s’immolèt près del parlament d'Odmortia mentre que portava doas bandeiròlas que disián “Se ma lenga morís deman, alavetz soi lèst per morir uèi” e “Ai una pàtria?” en tot evocar de vèrses del poèta tatar Rasul Gamzatov. Qualques setmanas abans, lo conegut e decorat professor universitari aviá mandat una longa letra al parlament d’Odmortia.

Amb aquela accion, Razin a menat a bon tèrme lo tipshar , una anciana tradicion odmorta que consistís en “un suicidi davant l’enemic” quand “i a pas cap d’autre biais de restaurar la justícia”, çò explica un dels nombroses messatges de dòl.

Al moment de son immolacion, Razin fasiá çò qu’en Rusia se nomena un “piquet unipersonal”. S’agís d’un biais de protestar tolerat per las autoritats ont una sola persona pòt manifestar a un endrech public en portant, coma èra lo cas de Razin, de bandeiròlas revendicativas. Quina autra sòrta de protèsta que siá amb mai de participants a de besonh d’una permission de l’administracion de fòrça mal obténer.


Una nòva lei enebís ara l’ensenhament obligatòri de las lengas minorizadas
 
Fa gaire, Razin foguèt un dels impulsors d’una peticion al parlament d’Odmortia per que s’opausèsse a una lei federala qu’interditz en tota Russia l’ensenhament obligatòri de tota lenga minorizada, e mai restrenh l’ensenhament facultatiu en fasent davalar considerablament lo nombre d’oras de classa. Aquela lei, qu’es estada enfin aprovada, s’aplica per totas las lengas autras que lo rus, tanben per las qu’an lo reng de lenga oficiala dins las divèrsas regions de Russia sonadas “republicas”, coma es lo cas de l’odmort. Aquela lei permet quitament de se servir d’aquelas oras per aumentar l’ensenhament del rus, car es lenga mairala e oficiala de fòrça populacions d’aquelas “republicas”.
 
 
Una lenga oficiala de mai en mai minorizada
 
L’odmort es una lenga finoogrica d’environ 300 000 locutors que se tròban majoritàriament en Odmortia e tanben, dins una mendre mesura, dins las regions vesinas de Bashkiria e Tatarstan. Es la segonda lenga finoogrica pus parlada dins la Federacion de Russia, darrièr, a una corta distància, lo mari. Mas, a la diferéncia del mari, los odmorts son una clara minoritat en Odmortia, una region coneguda per las fabricas d’armas, especialament per la corporacion Kalashnikov. Aquò complica fòrça lor capacitat d’influir sus las politicas lingüisticas e la preservacion de la lenga, que dempuèi qualques decennis a una plaça residuala dins lo sistèma educatiu de la region.
 
 
“I a pas cap de rason”
 
Pasmens, en s'assabentar de la trista nòva de la mòrt de Razin, Vladimir Zorin, un dels conselhièrs de Vladimir Putin en minoritats nacionalas, declarèt que “i a[viá] pas cap de rason” per son accion, pr’amor que l’odmort es una lenga considerada oficiala en Odmortia e que “i a de corses d’odmort dins gaireben totas las regions de Russia, quitament a Moscòu”.
 
De soslinhar que se parla de corses facultatius fòra de l’orari escolar que pòdon èsser organizats per quina associacion que siá. S’agís pas, doncas, de corses escolars que tòquen un nombre significatiu d’individús de la nacionalitat o de la “republica” concernida.
 
 
Mens d’una ora setmanièra de classa
 
L’expèrt israelian en politica lingüistica russa Nail Gilman, considèra que “per rapòrt a l’ensenhament de las lengas nativas a l’escòla, l’odmort se tròba dins la pièger situacion demest las lengas de las principalas nacionalitats de la region de Vòlga” ont se concentran sièis republicas, dont Odmortia, Tatarstan, Bashcortostan e Mari El. Segon las donadas que lo lingüista mençona, extrachas de son blòg, dins las vilas d’Odmortia, los enfants que causisson d’estudiar l’odmort an pas mai, dins lo melhor dels cases, d’una ora setmanièra de classa.
 
De fach, segon l’activista odmort Artem Otegi, tre l’aparicion de la controversiada lei federala, solament 5 escòlas, sus las 80 que ten la vila d’Ijvesk, prepausan la possibilitat d’estudiar fins a 1 ora d’odmort per setmana. Dins cap d’autra vila d’Odmortia s’ofrís aquela possibilitat.
 
 
La nòva lei refortís lo rus
 
Per contra, segon Gilman, la nòva lei si que s’emplega per prepausar una ora de rus de mai dins las escòlas en qualitat de lenga mairala e lenga oficiala. Segon l’expèrt israelian, solament dins un districte rural amb mai de l’80% de la populacion odmortofòna, los escolans pòdon aver fins a 3 oras d’ensenhament d’odmort coma matèria, e mai se l’educacion siá completament en rus dins la rèsta de tota l’escolaritat.
 
Dempuèi la promulgacion de la lei, l’administracion a pas publicat cap de donada sul nombre d’escolans que seguisson de corses d’odmort ni mai sul nombre d’oras que se donan dins las escòlas. Per tant, las solas informacions qu’ajam venon d’activistas e d’enquèstas fachas per d’expèrts independents.
 
 
 

 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

16 de setembre 23.47h

La Radio Liberti de la CIA li aurian de parlar de la Lenga d'Oc qu' a una poblacion potenciala de 13-15 milions de personas, que no ten ni lei lingüistica per levar li.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT

Editorial

Tresmudar un problèma politic en un problèma d’òrdre public

Dempuèi longtemps l’estat espanhòl refusa de resòlver politicament lo problèma politic que ten en Catalonha. Ara, après l’enòrma indignacion ciutadana ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 14
  • sol Aush 15
  • sol Bordèu 14
  • sol Briançon 12
  • sol Caors 13
  • sol Carcassona 17
  • sol Clarmont-Ferrand 11
  • sol Confolent 16
  • sol Gap 9
  • sol La Canau 14
  • sol La Gàrdia 14
  • sol Limòtges 12
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 14
  • sol Lo Puèi de Velai 17
  • sol Marselha 20
  • sol Montpelhièr 20
  • sol Naut Aran 16
  • sol Niça 18
  • sol Nimes 20
  • sol Pau 15
  • sol Peireguers 13
  • sol Rodés 15
  • sol Tolon 13
  • sol Tolosa 16
  • sol Valença 15

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Cap a las fonts autas d'Arièja. © Franc Bardòu

    Savartés. Cap a las fonts autas d'Arièja

  • Costiera de Gavotina marítima : Tròces de vial d'a marina de Mónego a Caboalh. © RL

    Costiera de Gavotina marítima: Tròces de vial d'a marina de Mónego a Caboalh

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

  • Lo grand passacarrièra de Rodés. Occitan Pride 2013

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Zep Armentano

    XI prèmis Gaudí de l'Acadèmia Catalana del Cinèma

  • 80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars). ©  Artusa Garavan

    80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars)

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • © Adriana Díaz

    Canas 2019

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • Zep Armentano

    25au Corsa Aran per sa Lengua

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Que pensas de las senténcias de 9 a 13 ans de preson contra los nòu nauts representants independentistas catalanas?


0%



0%



0%



0%




Vots 0 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)