CAPÇALERA2: IEA-AALO

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 13 de decembre

Actualitats

Dissabte, 14 de febrièr de 2015, 03h00 Politica

Gasconha > Val d'Aran

La Lei d’Aran es intrada en vigor après una solemna ceremònia de confirmacion

Lo president de Catalonha e lo sindic d’Aran mostrèron una relacion de “reconeissença e respècte” dels dos païses


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (13 vòtes)
carregant En cargar


La segonda Lei d’Aran, que s’aprovèt lo 21 de genièr passat al Parlament de Catalonha, es intrada uèi en vigor, après que lo president de la Generalitat de Catalonha, Artur Mas, e lo sindic d’Aran, Carlos Barrera, signèsson lo document de confirmacion, e la quita lei, en occitan. Aquela ceremònia de “sancionament” se debanèt ièr de ser al Santuari de Mijaran dins una solemnitat e una simbolica màgers.
 
Artur Mas diguèt que l’istòria entre Aran e Catalonha se basa sus “la reconeissença e lo respècte”. Dins aquel sens, lo president catalan diguèt que lo pòble aranés “ganha d’autonomia” e soslinhèt que s’Espanha reconeguèsse a Catalonha los dreches que Catalonha reconeis a Aran, la relacion de convivéncia seriá plan mai aisida.
 
De son costat, Carlos Barrera remembrèt qu’“era lei d’Aran establís era realitat politica e territoriau d’Aran laguens de Catalonha, atau coma cèrtes relacions dirèctes entre Presidéncia dera Generalitat e Sindicatura. Tanben fixe es marcs des negociacions economiques e competenciaus enes comissions bilateraus entre es dus govèrns.” Dins aquel sens Barrera soslinhèt qu’“era lei arreconeish era identitat pròpria d’Aran en Catalonha e li autrege eth dret de decidir eth sòn futur”. “Un dret qu’er estat espanhòu non arreconeish ath pòble catalan”, çò apondèt. De fach, la lei quitament mençona qu’Aran es una “realitat nacionala occitana”.
 
Èran presents a l’acte totes los conselhièrs e èx-conselhièrs del Conselh General d’Aran, los èx-sindics Francés Boya e Pilar Busquets e un nombrós public que recebèt un exemplar de la lei en catalan e en occitan. Qualques individús presents demandèron al president catalan de lor signar l’exemplar.
 
 
La lei
 
Aquela lei definís Aran coma una “realitat nacionau occitana”, establís que son imne es la version locala de Se Canta, entitolada Montanhes Araneses, e que lo drapèl es la crotz occitana amb l’escut d’Aran. Definís que la lenga es l’occitan, nomenat aranés en Aran, e definís una politica lingüistica amb l’occitan coma lenga “d’usatge normal” de l’administracion publica e “lenga veïculara” dins l’educacion.
 
La lei tanben definís los organs del Conselh General d’Aran, lo foncionament, lo regim electoral, lo drech civil aranés, l’organizacion del territòri, las politicas d’egalitat, l’educacion, las infrastructuras, la seguretat, la santat, etc.
 
Se definís tanplan las relacions del Conselh General d’Aran amb lo govèrn e lo Parlament de Catalonha, e lo finançament per far possible tot aquel autogovèrn.
 
La lei garentís que la Val d’Aran serà pas inclusa dins cap de division territoriala pròpria de Catalonha. Aquel ponch èra estat un chepic màger per totes los politicians araneses, qu’avián vist aquel drech istoric en perilh quand Catalonha aviá definit sa division territoriala dins çò qu’apelava de vigariás.
 
Lo modèl de finançament e lo sistèma d’eleccion dels conselhièrs generals foguèron los subjèctes mai contestats. Mas fin finala la Lei s’aprovèt amb los vòtes favorables de totes los partits levat Ciutadans, que s’abstenguèt.
 
 
L’encastre istoric
 
Après la desfacha de Murèth en 1213, França s’apoderèt dels territòris occitans secutats per la Crosada contra los catars, e Catalonha virèt sos uèlhs vèrs la Mediterranèa. Mas los araneses decidiguèron de demorar del costat la Corona de Catalonha e Aragon, que reconeissiá l’organizacion administrativa aranesa per mejan de divèrses tractats e documents. Cal soslinhar lo document conegut coma la Querimònia, un privilègi que configurèt e donèt la legitimitat als dreches istorics d’Aran de 1313 a 1839. Se tracta d’una compilacion dels usatges e de las costumas dels araneses per lor donar una valor legala. Es un document que balha de privilègis e de dreches a las autoritats del petit país occitan. La Querimònia establissiá pels araneses la liura e franca possession de lors bòsques e montanhas, de l’aiga, de la pesca e de la caça, e tanben qualques exempcions d’impòstes en mai de la reconeissença del regim economic tradicional. Mas, sustot, la Querimònia restaquèt Aran a la corona reiala de Barcelona, en evitant aital lo risc que la Val tombèsse dins las disputas feudalas entre senhors. Lo resultat de tot aquò es l’istòria d’un país autogerit, liure de feudalisme, qu’encara uèi lo jorn la majoritat de son territòri es de titularitat publica.
 
Quand Catalonha perdèt sas institucions e sas libertats, après la desfacha de 1714, Aran conservèt sas institucions, e mai se foguèron contrarotladas per las autoritats espanhòlas. Mas en 1834, lo Reialme d’Espanha suspendèt lo Conselh General d’Aran e impausèt al país lo nòu regim administratiu general de l’estat espanhòl, en tot integrar de fòrça Aran dins la província de Lhèida.
 
Après 156 ans, en 1990, se restabliguèt lo Conselh General d’Aran. Lo govèrn autonòm de la Generalitat de Catalonha escotèt las revendicacions aranesas e restabliguèt l’institucion aranesa que, dempuèi aquel moment, gerís sas politicas en educacion, santat, cultura, environament, agricultura e torisme. Aquela lei de 1990 desenant s’es actualizada.



publicitat
BANER1: IEA-AALO



Comentaris

21 de febrièr 10.23h

Visca laTerra!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

14 de febrièr 10.42h

Un gran dia entà Aran. Un gran dia entà Occitània. Visca Catalonha!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 15   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: IEO Label ÒC

Editorial

Es urgent que la revòlta dels Gilets Jaunes capite ben

Aquesta quatrena dimenjada de protèstas del movement dels Gilets Jaunes ven de demostrar que l'estat francés es dins una crisi sociala. Poiriam quitament dire qu'es una revolucion. ...
giny

Lo temps

Mapa
  • pluja Agen 7 -1
  • pluja Aush 7 -1
  • pluja Bordèu 7 -1
  • sol Briançon -1 -13
  • pluja Caors 7 -3
  • pluja Carcassona 8 4
  • nuvols Clarmont-Ferrand 4 -4
  • nuvols Confolent 4 -3
  • sol Gap 7 -3
  • pluja La Canau 7 -1
  • nuvols_parcials La Gàrdia 13 6
  • sol La Torre de Pèlitz 4 -2
  • sol Limòtges 4 -3
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 5 -2
  • sol Lo Puèi de Velai 2 -4
  • nuvols Marselha 11 -1
  • nuvols Montpelhièr 11 2
  • pluja Naut Aran 6 0
  • sol Niça 0 -7
  • pluja Nimes 11 1
  • pluja Pau 9 5
  • nuvols Peireguers 5 -2
  • pluja Rodés 8 -2
  • pluja Tolon 11 -1
  • pluja Tolosa 9 3
  • pluja Valença 4 -3

giny

giny

Vidèos

giny

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Entrevista

Siáu mai optimista per la cultura que per la lenga

Robert Rourret Professor d’istòria-geografia a la retirada

Siáu mai optimista per la cultura que per la lenga
publicitat

LATERAL 1-2: IEA-AALO



publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Briga (val de Ròia)

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • Musèu de Terra Mata, Niça, mai anciana traça de fuec au monde

  • Cap a las fonts autas d'Arièja. © Franc Bardòu

    Savartés. Cap a las fonts autas d'Arièja

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • Conferéncia de Yan Lespoux sus las relacions occitanocatalanas en Malhòrca (11.05.2017)

  • © Margaria Pepin

    Adobament dal Grand Prèmi de Mónegue de 2014

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • Una fòto pilhada à Albi: perque lenga e torisme son possibles! © Bastian Donato

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • Petugon de La Boal

    Conferéncia e dedicaça de l'artista Richard Cairaschi au Musèu municipau deis Arts e Tradicions populàrias de Grimaud (Mauras)

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • Fèsta occitana a Barcelona, a l'ocasion del cinquen anniversari de Jornalet

  • © Xavi Gutiérrez Riu

    31n rescontre occitanocatalan al Pòrt de Salau

  • Besièrs. © Melanie Laupies

    Besièrs

  • © Laurenç Revèst

    A Gavotina marítima: O Castelar vielh, e faishe sota A Pena e vista de Sant Bernat de Castelar

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL 1-2: IEA-AALO

giny

Sondatge

La politica del president Macron e del govèrn de son primièr ministre es per tu:


2%



3%



13%



60%



17%



5%




Vots 122 vòtes

comentaris 1

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)