CAPÇALERA2: AMICS DE JORNALET

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 22 d'octòbre

Actualitats

Divendres, 11 d'agost de 2017, 03h00 Societat,Politica,Internacional

Rif: es mòrt un jove activista nafrat grèvament durant la manifestacion del 20 de julhet passat

Dempuèi nòu meses Taghzut es lo centre d’una cauma generala e de manifestacions que reclaman de servicis socials


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


L’activista rifenc Imad Laatabi moriguèt dimars passat, 8 d’agost, a l’espital militar de Rabat, çò rapòrta lo jornal Tel Quel, e Laatabi foguèt nafrat grèvament durant la manifestacion del 20 de julhet passat dins la vila rifenca de Taghzut, tanben coneguda per son nom arabi Al Hoceima e apelada tanplan Biya pels locals.
 
Aquela manifestacion, que se debanèt pacificament, foguèt reprimida amb fòrça violéncia per diferents còrses de polícia e de l’armada, e de nombroses manifestants foguèron ferits amb de cartochas lacrimogènas de fabricacion francesa, çò planh lo sit berberista Tamagha.fr.
 
Laatabi foguèt menat a Rabat contra l’avís dels mètges, e tombèt dins lo còma artificial. Sa familha foguèt pas autorizada a li rendre vesita, e denóncia èsser restat dins l’ignorància quant a l’estat de santat de la victima. Lo procuraire de primièra instància de Taghzut a demandat una enquèsta a la polícia judiciària per esclarzir las circonstàncias de l’incident, ne determinar las responsabilitats e prene las mesuras necessàrias.

La manifestacion del 20 de julhet
 
Lo 20 de julhet passat, lo pòble rifenc manifestèt per commemorar la batalha d’Anwal, un simbòl important de la lucha anticoloniala e de la resisténcia rifenca fàcia al colonialisme espanhòl e francés.
 
Dos jorns abans, las autoritats de Marròc avián enebit la manifestacion per commemorar la batalha d’Anwal, mas la responsa de las associacions rifencas foguèt de cridar a la manifestacion e s’afrontar a la repression que dempuèi de meses ensaja d’estofar la revòlta populara apelada Amussu agherfan en berbèr o Hirak chaabi en arabi.
 
“Fa uèch meses que participam a una manifestacion cada setmana al Rif e avèm pas jamai demandat la permission de degun”, çò disiá Ahmed El Haij, president de l’Associacion Democratica pels Dreches Umans, qu’a preparat de grops d’avocats per defendre los manifestants detenguts.
 
Lo Rif es ara una region berberofòna del nòrd de l’actual Reialme de Marròc. S’agís d’un territòri qu’a de grèvas mancanças socialas, mai que mai dins l’encastre de la santat e de l’educacion. Lo país a una fòrta identitat berbèra, e non pas aràbia. En mai d’aquò, lo remembre de lor lucha contra los espanhòls —qu’ocupan totjorn las vilas de Sabta e Melilha— e l’existéncia d’una efemèra Republica del Rif refortisson lo sentiment d’identitat del país, mespresat per Marròc.
 
 


 
La Republica del Rif
 
La Republica Confederala de las Tribus del Rif foguèt un estat efemèr creat lo 18 de setembre de 1921, quand los rifencs se revoltèron contra Espanha e ne declarèron l’independéncia. Lo govèrn foguèt organizat lo 1r de febrièr de 1923 e lo cap de d’estat foguèt Muhammad Ibn Abd Al Karim Al Khattabi, conegut coma Abdelkrim.
 
A aquela epòca, lo Rif aviá aperaquí 150 000 abitants e arribèt de batre moneda.
 
La republica foguèt dissolguda per l’accion militara conjoncha de las fòrças espanhòlas e francesas lo 27 de mai de 1926.
 
 
La batalha d’Anwal
 
La manifestacion d’ièr commemorava la batalha d’Anwal, una victòria importanta d’una armada de resistents rifencs sus l’armada espanhòla qu’aguèt luòc lo 22 de julhet de 1921. Aquela batalha descadenèt la Guèrra del Rif, e es venguda un simbòl important de la lucha anticoloniala e marquèt un tornant de la resisténcia rifenca davant lo colonialisme espanhòl e francés. L’eveniment es conegut per l’istoriografia espanhòla coma lo Desastre d’Anwal.

 
Nòu meses de revòlta
 
Dempuèi nòu meses Taghzut es lo centre d’una cauma generala e de manifestacions. Las protèstas que seguisson la crida del Movement Popular tenon totjorn un caire social. Denóncian la seculara marginalizacion economica que la patís lo país del Rif, estofat pel govèrn de Marròc, e revendican de melhoraments dins l’educacion, la santat e l’emplec.
 
 
La mòrt d’un jove peissonièr a l’origina de la revòlta
 
Aquela sòrta de manifestacions massissas son pas brica abitualas en Marròc. De tot biais, en 2011, lo Movement 20 de Febrièr ocupèt ja las carrièras per exigir de reformas democraticas dins l’encastre de la prima aràbia. En seguida, lo govèrn de Marròc entamenèt una tièra de reformas politicas limitadas, un aument de las despensas publicas e una politica de seguretat mai dura.
 
Dins aquel encastre de malcontentament social, la mòrt Mouchine Fikri en octòbre passat descandenèt l’indignacion qu’a menat a la revòlta del Rif. Fikri èra un jove peissonièr de la vila que moriguèt esclafat dins un camion d’acampatge de bordilhas quand ensajava de recuperar lo peis que la polícia li aviá confiscat. Tanlèu coneguts los faches, se convoquèt de mobilizacions pels rets socials per protestar contra aquel hogra, çò es lo mesprètz de las autoritats.
 
En seguida de las protèstas, lo rei Muhammad VI ordenèt al ministre de l’Interior que vesitèsse la familha del jove mòrt per plànher lo dòl en nom de la monarquia.
 
Pasmens, a Taghzut, los manifestants descendèron la bandièra de Marròc e issèron la del pòble amazigh.
 
 


abonar los amics de Jornalet
 



publicitat



Comentaris

12 d'agost 12.15h

(Avans d'oblidar, demande a Jornalet que retiron d'aquí mon comentari n°2. Gramecí d'avança.)

Ièr, aguèm per sopar a nòstra taula un parelh d'amics emb de lurs enfants. Son marrocans arabofònes mès savon parlar francés (mai quauques mots d'occitan). Venguèt un moment dinc la convèrsa que lurs parlère de ce qu'aviái legit sus Jornalet a perpaus dals eveniments que l'esbrandan la region dau Rif. Siavament, m'espliquèron eles que lo rei de Marròc èra per botar en plaça un respon... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

11 d'agost 10.33h

L'istòria se repeta...
Cal remembrar que la guèrra coloniala fosquèt conducha per
- le manescal Pétain, cap de l'armada francesa
- le general Franco, cap de l'armada espanhòla.
Totis dus venguèron un pauc pus tard les sinistres dictators fascistas, mai o mens amics de Hitler.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

Jornalet: libre d’estil dobèrt

S’es agut dich que Jornalet es un dels còrpus textuals en lenga occitana mai importants del sègle XXI, per la varietat dels subjèctes tractats, pel modèl de lenga emplegat ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 18 7
  • nuvols Aush 18 8
  • sol Bordèu 19 8
  • sol Briançon 7 1
  • sol Caors 18 7
  • nuvols Carcassona 16 8
  • nuvols Clarmont-Ferrand 13 9
  • sol Confolent 14 8
  • sol Gap 16 5
  • sol La Canau 19 8
  • nuvols La Gàrdia 14 7
  • sol La Torre de Pèlitz 21 9
  • sol Limòtges 14 8
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 22 8
  • nuvols Lo Puèi de Velai 11 7
  • nuvols_parcials Marselha 19 11
  • sol Montpelhièr 21 13
  • nuvols Naut Aran 17 7
  • sol Niça 13 3
  • sol Nimes 21 13
  • nuvols Pau 18 9
  • sol Peireguers 16 9
  • nuvols Rodés 15 6
  • sol Tolon 21 10
  • nuvols Tolosa 18 8
  • nuvols Valença 12 8

giny

giny

Entrevista

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais



publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums

Fotografias

  • Ciutat de Draoníer. © Cristòu Daurore

    Ciutat de Draoníer (Val Maira)

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • © Laurenç Revèst

    De las charrièiras de Genolhac (500 m. d'altitud) al bèlvéser de las Bosedas (1235 m.)

  • © Laurenç Revèst

    Castelar

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • Vista dal País Niçard e Alpenc. © Centre Cultural Occitan País Nissart e Alpenc

    Vista dal País Niçard e Alpenc

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • © Laurenç Revèst

    Auribeu de Sianha

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • Autariba

    Dictada occitana 2014

  • © Laurenç Revèst

    Ua comua de la valaia dai Palhons: L'Escarea, gents de cadea

  • © Celèsta Toion

    La plaja espaci de libertat? D'expression?

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012. © Cecília Hautefeuille

    Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012

giny

Vidèos

Las mai...

publicitat

LATERAL2 300x250: Cultura Conselh Aran

giny

Sondatge

Creses que los mèdias en occitan son necessaris a la recuperacion de la lenga?


88%



4%



1%



4%



1%




Vots 68 vòtes

comentaris 3

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)