CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 20 de julhet

Actualitats

Dijòus, 1 de febrièr de 2018, 03h00 Economia,Lenga

Auvèrnhe > Forés > Forés

Agroecologia païsana e lengas de pòbles


Comentaris 3 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (12 vòtes)
carregant En cargar


Miquèl Neiròlas es païsan dins una region occitana ont l’agroecologia se desvolopa dempuèi los ans 90. Lo trabalhaire occitan abòrda la question del desvolopament e de la plaça del païsan dins la nòstra societat e fa un ligam entre la lenga e l’agricultura.


Fau lo païsan en Forés, region ont se rencontran las lengas e culturas occitanas e arpitanas. L’agroecologia païsana es un corrent eissit de Via Campesina, organizacion lançaa en 1993 en Brasil per los Sens-Tèrra. An farjaa la nocion de sobeirenetat alimentària, lo drech daus pòbles de produire son alimentacion en respectar çò que manjan lo mond. Encuèi, amb 200 milions de sòcis, Via Campesina constituís la fòrça sociala la mai importanta au Mond. Dins nòstra Euròpa de l’oest, per nòstre nòrd de Mediterranèa, la païsanariá en tant que mond organizat capable de foncionar coma un organisme a franc desparegut dempuei los ans 60. La dependéncia au sistèma tecnic per la produccion de l’alimentacion a pas encara arrestat de s’accentuar. Lo taus de resiliéncia es franc feble, lo petròli ven a mancar, que fasèm? Que manjam? Lo problèma daus païsans es qu’achaptan ren. Per desvelopar lo productivisme sus la planeta los chau eliminar. L’ideologia dau desvolopament s’estacha a l’idèa qu’un país desvelopat quò es un país sens païsans! Diferentas estrategias son estaas mesas en plaça per reüssir lo prètzfach. La guèrra de 14 n’es una de remarcabla, putafinèt sustot de païsans, un païsanicidi, de païsans que putafinan d’autres païsans. Arribèt exactament au moment que se chaliá desfaire de la man d’òbra rendua inutila per la mecanizacion, en particular la dalhaoira de traccion animala. Martí chantava “Vòstre enemic èra pas l’alemand”, per los pòbles basco, occitan, wolof, amazigh e d’autres a se batre dau latz daus francés, l’enemic quò èra benlèu l’empèri colonial. Per lo soldard en tant que païsan, l’enemic quò èra pas, m’es aviaire, un soldard alemand païsan mai.
 
 
L’escòla preferida a la tèrra
 
Coma arma de destruccion de la païsanariá, l’escòla es redobtabla, los enfants que lai son anats vòlon pas mai èsser païsans. Transmet pas o pas gaire las coneissenças que fan venir autonòm. Matoub Lounés, grand actor de la dinamizacion de la cultura amazigh parlava de perversion culturala de l’escòla dins un contèxt de dobla colonizacion francoaràbia. L’ideologia dau desvelopament es en majoritat egemonica, es una forma de dominacion acceptaa per los que la subisson. Vos prenon vòstra autonomia, vòstra lenga, vòstra cultura mas aquò es per vòstre ben. Un parallèl se pòt faire entre monocultura vegetala e lenga e cultura monoliticas impausaas, una provòca l’esfondrament de la via dau sòl, l’autra redutz los pòbles a èstre mas qu’una populacion aculturaa. Silvia Peréz-Vitoria, autora dau Manifeste pour un XXIe siècle paysan (Manifèst per un sègle XXI païsan) fai partia de La ligne d’Horizon (Linha d’Orizont) qu’òbra sus las questions de desvolopament e de la plaça de las païsanas dins la societat. Estúdia e fai la promocion de l’agroecologia de per lo Mond. Per los fondaors dau corrent agroecologic, i a coevolucion entre las societats e la natura. Estiman que las agriculturas tradicionalas son estaas las mai pertinentas per garentir los equilibris daus agroecosistèmas, ecosistèmas trabalhats per l’òme. L’agroecologia se concretiza d’un biais diferent a chasque luòc, li fai mestièr çò qu’es estat realizat sus plaça. La cultura e la lenga dau caire pòrtan la resultanta de l’observacion e de l’experimentacion de desenas e desenas de generacions de païsanas e païsans. Mas es pas coma aquò que o vei lo governament francés que vòl desvolopar l’agroecologia dins un “apròchi global e sistemic”. Ges de remesa en causa dau modèl, i a pas gaire d’ambicion e de clartat dins lo procediment, l’agricultura deu èstre “ecologicament intensiva”. L’agroecologia, s’es païsana, pòt pas venir d’en aut, d’una institucion e d’un biais uniformizat. Ven de las practicas païsanas, daus pòbles.
 
 
Complementaritat entre lenga e agricultura
 
L’occitan es la lenga que nos bada la pòrta de la significacion daus toponims. La microtoponimia es preciosa, nos baila d’informacions que poèm pas inventar sus la mena de sòl, l’exposicion, las culturas que marchan o pas, lo vent dominant, etc. Nos fai mestier que los scientifics sián au servici daus païsans. I a complementaritat entre saber popular e analisi scientifica. En agroecologia païsana aquò se ditz lo dialòg daus sabers. La contribucion d’agronòms, d’ecològs, d’antropològs, d’istorians, d’etnobotanistas, de geografs fai avançar l’agroecologia païsana. En Occitània, tenèm una etnobotanista, Josiana Ubaud, que participèt en 2016 a la Féta Entèrnacionâla de l’Arpetan, au collòqui “Por deman, noutra cultura un atot por l’agricultura”. Nos demontrèt la precision de nòstra lenga per descriure los païsatges, sa pertinéncia per comprene çò que se passa dins la natura e l’activitat agricòla e umana de nòstre caire. Afortís qu’existís un liam indefectible entre lenga, tèrra, gents que la cultivan, païsatges, toponims e varietat culinària. Pas mai subir l’ideologia dau desvolopament aquò vòl dire se bastir d’itineraris collectius dissidents, l’Ostal de la Semença de Lèger o fai. Es una associacion qu’a per vocacion de dinamizar las varietats de plantas cultivaas que disèm populacion. Aquelas semenças coma nòstras lengas son evolutivas, son dins las mans daus utilizaires. Lo desvelopament es bastit sus d’inegalitats, provòca la destruccion de la natura e de las societats. Per o despassar, los esplechs de recuperacion d’autonomia se devon marcar dins la duraa, las lengas nòstras permeton a l’agroecologia païsana de passar pas a costat de son objectiu, tornar inventar un modèl agricòla e de societat.
 
 
 
 
Miquèl Neiròlas
païsan occitan e arpitan
 
 



Article publicat sus La Setmana, amb qui Jornalet ten un acòrdi de cooperacion





abonar los amics de Jornalet
 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

1 de febrièr 23.07h

L'image de la mercadièra de fruita (frucha/hruta) e legums amb le nom en occitan, es una rica idéa, de suggérer als vendeires bio del mercat. La bio e l'occitan, aquò va plan!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

1 de febrièr 14.10h

L'agroecologia es un movement different de l'agricultura biologica, qu'es un labèl de produccion alimentària. Se vesen pas fòrça ligams entre la bio e l'occitan; perqué?
L'arpitan es le franco-provençal, que son airal s'estend en Soïça romanda.
Perqué en Soïça, les dialèctes alemanics son fòrt vius, e perqué l'arpitan es supplantat pel francés en Soïça romanda?


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

1 de febrièr 12.14h

Après legir aqueste tèxte franc remirable quau poirá encara dire que los occitanistas son de reaccionaris que comprenon ren alh monde de uèi?


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

Una data negra

Es lo 14 de julhet e los franceses festejan lor fèsta nacionala.  De fach, gaireben totes los païses del Mond festejan un jorn nacional. E mai la majoritat sián pas de nacions mas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13 6
  • sol Aush 15 4
  • nuvols Bordèu 10 -1
  • sol Briançon 6 -6
  • sol Caors 14 0
  • sol Carcassona 14 2
  • pluja Clarmont-Ferrand 11 5
  • pluja Confolent 9 5
  • sol Gap 14 0
  • nuvols La Canau 13 6
  • sol La Gàrdia 22 9
  • nuvols La Torre de Pèlitz 16 4
  • pluja Limòtges 9 5
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18 6
  • sol Lo Puèi de Velai 16 4
  • nuvols Marselha 18 6
  • nuvols Montpelhièr 17 8
  • nuvols Naut Aran 12 2
  • sol Niça 14 0
  • nuvols Nimes 19 5
  • nuvols Pau 15 5
  • pluja Peireguers 19 5
  • pluja Rodés 17 3
  • nuvols Tolon 17 3
  • sol Tolosa 19 5
  • pluja Valença 10 -1

giny

giny

giny

giny

Vidèos

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © CD

    Escòla Calandreta dau Mas. Drap (País Niçard)

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • Fèsta dal Dalfin al Borg. © Cristòu Daurore

    Fèsta dal Dalfin al Borg Sant Dalmatz

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Jacky Grau

    Manifestacion per l'occitan dins l'ensenhament public. Montpelhièr 16 de febrièr 2013

  • A Gavotina marítima: Recabruna Cab Martin, a vila vielha e o castèl dau sécolo X

  • © Magalí Barceló

    Santa Gabèla: quatrena fèsta del fogal rural La Gabèla

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • Rocavion (Val Ges). © Cristòu Daurore

    Rocavion (Val Ges)

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • Nhèu d'abriu en Aran. © Xavi Gutiérrez Riu

    Nhèu d'abriu en Aran

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • ©  LR

    Mostier e òrts de Cimiés, antica ciutat de Cemenelum, actualament quartier de Niça

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • Lo grand passacarrièra de Rodés. Occitan Pride 2013

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Per tu, lo 14 de julhet...


26%



28%



45%



1%




Vots 152 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)